Wat betekent diversiteit en inclusie in de kinderopvang?

In de kinderopvang komen verschillende kinderen, ouders en perspectieven samen. Verschillen in achtergrond, opvoeding en verwachtingen spelen elke dag een rol. Of je nu werkt op een kinderdagverblijf, bso of in de voorschoolse educatie: die verschillen zie je terug in de groep, in het team en in contact met ouders. Maar omgaan met die verschillen gaat niet altijd vanzelf. Zeker niet wanneer normen, waarden en verwachtingen uiteenlopen. Herken jij de uitdagingen die diversiteit met zich meebrengt in jouw werk?

Uitdagingen op het gebied van diversiteit

Diversiteit en inclusie zijn steeds vaker onderwerp van gesprek in de kinderopvang. Tegelijkertijd blijven deze begrippen voor veel organisaties nog abstract. Want wat betekenen ze nu écht in de dagelijkse praktijk?

Je ziet het terug in herkenbare situaties:

• een oudergesprek dat anders loopt dan verwacht
• verschillende opvoedstijlen die botsen
• een kind dat ander gedrag laat zien dan je gewend bent
• collega’s die situaties verschillend interpreteren
• gevoelens van onbegrip in het team of richting ouders

Juist in dit soort momenten wordt zichtbaar wat diversiteit en inclusie betekenen.

Wat is diversiteit?

Diversiteit gaat over de verschillen tussen mensen. Denk aan verschillen in culturele achtergrond, opvoedstijlen, taal, religie, normen en waarden en perspectieven. In de kinderopvang beïnvloeden deze verschillen hoe kinderen zich ontwikkelen, hoe ouders naar opvoeding kijken en hoe samenwerking verloopt. In een diverse groep komen verschillende manieren van kijken samen. Dat kan verrijkend zijn: kinderen leren van elkaar, krijgen verschillende perspectieven mee en ontwikkelen een bredere blik op de wereld. Maar het kan ook schuren. Bijvoorbeeld wanneer verwachtingen tussen ouders en pedagogisch medewerkers verschillen, of wanneer gedrag anders wordt geïnterpreteerd dan bedoeld.

In de praktijk zie je dat bijvoorbeeld terug in:

• ouders die andere gewoonten hebben rondom eten, slapen of verzorgen
• een kind dat gedrag laat zien dat niet direct begrepen wordt
• verschillen in communicatie tussen ouders en medewerkers
• situaties waarin snel aannames worden gedaan over opvoeding of achtergrond

Juist in deze momenten wordt zichtbaar hoe diversiteit doorwerkt in het dagelijks handelen.

Wat is inclusie?

Inclusie gaat over hoe je met die verschillen omgaat. Het betekent dat ieder kind en elke ouder zich gezien, gehoord en welkom voelt. Dat er ruimte is voor verschillende opvoedstijlen en perspectieven. En dat iedereen kan meedoen, op een manier die bij hen past.

“Verschillen brengen diversiteit. Verbinding brengt inclusie.”

Inclusie ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om actief handelen.

• Van pedagogisch medewerkers, die dagelijks in contact staan met kinderen en ouders.
• Van teams, die samenwerken en keuzes maken.
• En van leidinggevenden, die richting geven en een veilige omgeving creëren.

Het vraagt om luisteren, afstemmen en ruimte maken voor de ander,  juist wanneer het schuurt.

Waarom zijn diversiteit en inclusie belangrijk in de kinderopvang?

De kracht zit in het leren omgaan met verschillen. Wanneer je verschillen bespreekbaar maakt en leert begrijpen, kan wat eerst voor spanning zorgt juist een bron van groei worden. Dit kan zorgen voor:

• een veilige en vertrouwde omgeving voor kinderen
• meer vertrouwen in de samenwerking met ouders
• minder misverstanden
• betere afstemming in het dagelijks handelen
• sterkere samenwerking binnen pedagogisch teams

Denk bijvoorbeeld aan een oudergesprek dat eerst moeizaam verloopt, maar kantelt doordat er echt wordt geluisterd. Of aan een situatie waarin een pedagogisch medewerker het gedrag van een kind beter leert begrijpen door het perspectief van de ouders mee te nemen. Of aan een team dat verschillen benut om beter samen te werken.Daarnaast speelt dit een belangrijke rol in de ontwikkeling van kinderen. In de kinderopvang leggen kinderen een basis voor hoe zij naar anderen kijken. Door op jonge leeftijd te leren omgaan met verschillen, ontwikkelen zij vaardigheden die belangrijk zijn voor hun verdere leven.

Waarin kunnen we verbeteren?

Veel organisaties zijn wel divers, maar nog niet inclusief. Dat zie je bijvoorbeeld wanneer:

• verschillen in opvoedstijlen niet worden besproken
• spanningen in oudercontact blijven liggen
• aannames worden gedaan over gedrag of achtergrond

Vaak is er geen sprake van onwil, maar van handelingsverlegenheid. Medewerkers weten niet altijd hoe ze het gesprek moeten voeren of hoe ze met verschillen om kunnen gaan.Daarnaast speelt ook mee dat mensen zich niet altijd veilig voelen om zich uit te spreken. Ze vermijden lastige gesprekken, houden hun mening voor zich of vinden het spannend om zich kwetsbaar op te stellen. Juist daardoor blijven verschillen onder de oppervlakte en worden ze niet benut. Een vraag die hierbij kan helpen is: In hoeverre is er binnen jouw organisatie ruimte om verschillen echt te bespreken? En voelen medewerkers zich veilig genoeg om zich uit te spreken wanneer het spannend wordt?

Wat vraagt dit van pedagogisch professionals?

Of je nu werkt als pedagogisch medewerker, coach of leidinggevende: werken in een diverse kinderopvangomgeving vraagt iets van iedereen. Het vraagt:

• bewustwording van je eigen perspectief
• openheid naar andere opvoedstijlen en manieren van denken
• vaardigheden om met verschillen om te gaan
• het kunnen voeren van lastige of schurende gesprekken

Dat is niet altijd makkelijk, maar wel essentieel voor goede opvang. Daarnaast vraagt het om richting en een gezamenlijke visie.
Wanneer een team samenwerkt vanuit gedeelde waarden, ontstaat er ruimte om van elkaar te leren en beter samen te werken.

Hoe ziet dit eruit per sector?