“Wij doen dat thuis anders.”
“Dit past niet bij hoe wij het gewend zijn.”
“Zo voelt het voor mij niet goed.”

Het zijn situaties die zorgprofessionals in de thuiszorg regelmatig tegenkomen. Je komt bij mensen thuis, in hun eigen omgeving, met hun eigen gewoonten, overtuigingen en verwachtingen. En juist daar ontstaat de vraag: hoe stem je zorg goed af? Cultuursensitieve zorgverlening in de thuiszorg gaat niet over het kennen van alle culturen. Het gaat over hoe je omgaat met verschillen: in het moment, in het contact en in de relatie met de cliënt. Verbindende communicatie speelt daarin een belangrijke rol. In hoe je luistert, afstemt en tegelijkertijd helder blijft over wat mogelijk is.

Verschillen worden zichtbaar in de praktijk

In de thuiszorg werk je dicht op het dagelijks leven van cliënten. Juist daardoor worden culturele en religieuze verschillen zichtbaar in:

• persoonlijke verzorging
• eten en drinken
• omgangsvormen
• familiebetrokkenheid
• religieuze gebruiken

Voorbeelden

• Een cliënt heeft specifieke wensen rondom verzorging
• Familie neemt een actieve rol in de zorg
• Er zijn gebruiken rondom eten of gebed
• Een cliënt communiceert anders dan je gewend bent

Dit kan vragen oproepen. Of soms schuren.

Afstemmen begint bij contact

Goede zorg begint niet bij weten, maar bij contact. In hoe je binnenkomt, luistert, vragen stelt en reageert op wat je ziet en hoort. Afstemmen betekent niet dat je alles hoeft te weten of direct begrijpt. Het betekent dat je ruimte maakt om te ontdekken wat voor deze cliënt belangrijk is.

Voorbeelden

• “Kunt u mij vertellen wat voor u belangrijk is in de zorg?”
• “Zijn er dingen waar ik rekening mee kan houden?”
• “Hoe doet u dit normaal gesproken thuis?”

“In de thuiszorg werk je in de leefwereld van de cliënt. Juist daar ontstaat de ruimte om af te stemmen op wat voor iemand belangrijk is.”

Afstemmen én je grenzen bewaken

Afstemmen op de cliënt is belangrijk. Tegelijkertijd vraagt het werk in de thuiszorg ook om het bewaken van je eigen professionele grenzen. Niet alles is mogelijk. En niet elke wens kan ingewilligd worden. Juist daar komt verbindende communicatie naar voren:

• luisteren naar wat belangrijk is voor de cliënt
• erkennen wat er speelt
• én duidelijk zijn over wat jij wel en niet kunt bieden

Voorbeelden

• Een cliënt vraagt om zorg die buiten jouw taken valt
  Thuishulp: “Ik begrijp dat dit belangrijk voor u is. Dit valt alleen niet binnen mijn rol. Laten we samen kijken wat wel mogelijk is.”
• Er is een duidelijke voorkeur of verwachting
  Thuishulp: “Ik hoor uw wens. Ik kan niet beloven dat dit altijd lukt, maar we kunnen kijken wat haalbaar is.”
• Familie heeft andere verwachtingen
  Thuishulp: “Fijn dat u dit aangeeft. Dit is wat ik kan doen binnen mijn werk. Hoe kunnen we dit goed op elkaar afstemmen?”

Afstemmen betekent dus niet dat je jezelf aanpast ten koste van alles, maar dat je zoekt naar een werkbare balans.

“Goede afstemming ontstaat in de ruimte tussen luisteren en begrenzen. Juist daar wordt zorg professioneel én mensgericht.”

Omgaan met verschillen in het moment

Soms zijn situaties duidelijk. Soms ook niet. Je kunt te maken krijgen met:

• andere verwachtingen
• spanningen
• onduidelijkheid

Juist dan zit de kracht in hoe je reageert.

Voorbeelden

• Een cliënt weigert zorg
  Thuishulp: “Kunt u aangeven wat voor u niet prettig voelt?”
• Familie corrigeert jouw werkwijze
  Thuishulp: “Fijn dat u dat aangeeft, laten we samen kijken wat werkt.”
• Je merkt dat iets ongemakkelijk voelt
  Thuishulp: dit benoemen en bespreekbaar maken

“Verschillen hoeven geen probleem te zijn. Ze worden pas ingewikkeld als ze onbesproken blijven.”

Samenwerken met familie en netwerk

In veel situaties speelt familie een belangrijke rol. Dat kan:

• helpend zijn
• maar ook spanning geven

Wat betekent dit voor de praktijk?

• erken de rol van familie
• maak verwachtingen bespreekbaar
• blijf helder over jouw professionele rol

Voorbeeld

• Familie neemt veel over
  Thuishulp:  “Hoe kunnen we samen de zorg zo goed mogelijk afstemmen?”

“Goede zorg ontstaat in samenwerking: met de cliënt én met de mensen eromheen.”

Kleine momenten, grote betekenis

Cultuursensitieve zorgverlening zit in de dagelijkse praktijk. In:

• hoe je iemand aanspreekt
• hoe je reageert op een vraag
• hoe je omgaat met een ongemakkelijke situatie
• hoe je luistert

Wat begint als een klein moment, kan het verschil maken in hoe iemand zich gezien en begrepen voelt.

Cultuursensitieve zorgverlening in de thuiszorg

Cultuursensitieve zorgverlening vraagt om aandacht, afstemming en reflectie. Niet om alles te weten, maar om open te blijven kijken, in gesprek te blijven en je eigen rol en grenzen helder te houden. Juist in die balans ontstaat zorg die zowel professioneel als mensgericht is.

Wil je als zorgprofessional meer handvatten om cultuursensitief te werken in de thuiszorg? Kijk dan eens naar onze training ‘Cultuursensitieve zorg’

Training Thuiszorg – Cultuursensitieve zorg