Zijn diversiteit en inclusie bij jullie op de werkvloer onderwerp van gesprek? Of juist niet, terwijl ze dat misschien wel zouden moeten zijn? Onze samenleving is divers. Die diversiteit zie je terug op de plekken waar we samenwerken: in teams en in contact met cliënten, leerlingen of ouders. Maar samenwerken gaat niet altijd vanzelf, zeker niet wanneer mensen verschillende normen, waarden en verwachtingen hebben. Herken jij de uitdagingen die diversiteit met zich meebrengt op het werk?

Uitdagingen op het gebied van diversiteit

Diversiteit en inclusie zijn steeds vaker onderwerp van gesprek. Tegelijkertijd blijven deze begrippen voor veel organisaties nog abstract. Want waar hebben we het nu precies over? En wat is eigenlijk het verschil tussen diversiteit en inclusie? Of: waar willen we naartoe? In de praktijk zie je het terug in herkenbare situaties:

• een gesprek dat stroef verloopt
• een misverstand dat blijft hangen
• een samenwerking die onder spanning komt te staan
• verschillen die niet worden uitgesproken
• gevoelens van onbegrip, doordat mensen elkaar niet goed verstaan of interpreteren

Juist in dit soort momenten wordt zichtbaar wat diversiteit en inclusie betekenen.

Wat is diversiteit?

Diversiteit gaat over de verschillen tussen mensen. Denk aan verschillen in culturele achtergrond, leeftijd, gender, religie, taal, perspectief en ervaringen. In een diverse organisatie komen verschillende manieren van kijken samen. Dat kan verrijkend zijn: verschillende perspectieven zorgen voor nieuwe ideeën, bredere inzichten en betere oplossingen. Mensen vullen elkaar aan en kijken op een andere manier naar situaties. Maar het kan ook leiden tot misverstanden, spanning of ongemak. Bijvoorbeeld wanneer verwachtingen botsen of gedrag anders wordt geïnterpreteerd dan bedoeld.

Wat is inclusie?

Inclusie gaat over hoe je met die verschillen omgaat. Het betekent dat iedereen zich gezien, gehoord en veilig voelt om zichzelf te zijn. Dat er ruimte is voor verschillende perspectieven en dat iedereen kan meedoen.

 “Verschillen brengen diversiteit. Verbinding brengt inclusie.”

Inclusie ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om actief handelen: luisteren, afstemmen en ruimte maken voor de ander.

Waarom zijn diversiteit en inclusie belangrijk?

De kracht zit in het leren omgaan met verschillen. Wanneer je verschillen bespreekbaar maakt en leert begrijpen, kan wat eerst voor schuring zorgde juist een bron van groei worden. Dit kan zorgen voor:

• betere samenwerking
• minder misverstanden
• zorgvuldiger en rijker besluitvorming
• meer creativiteit en innovatie

Denk bijvoorbeeld aan een teamoverleg waarin twee verschillende perspectieven eerst botsen, maar uiteindelijk samen leiden tot een beter besluit. Of aan een gesprek met een ouder of cliënt dat eerst vastloopt, maar kantelt doordat iemand echt luistert en doorvraagt. Of aan een samenwerking waarin verschillen niet onder de tafel blijven, maar juist worden besproken en benut. Maar misschien nog belangrijker: mensen voelen zich meer betrokken en veilig in hun werk.

Waar gaat het vaak mis?

Veel organisaties zijn wel divers, maar nog niet inclusief. Dat zie je bijvoorbeeld wanneer:

• gesprekken over verschillen worden vermeden
• spanningen niet worden benoemd
• aannames onuitgesproken blijven

Vaak is er sprake van handelingsverlegenheid. Mensen weten niet altijd hoe ze het gesprek moeten voeren of hoe ze met verschillen om kunnen gaan. Het kan ook zijn dat mensen zich niet altijd veilig voelen om zich uit te spreken. Ze vermijden conflicten, houden hun mening voor zich of vinden het lastig om zich kwetsbaar op te stellen. Juist daardoor blijven verschillen onder de oppervlakte en worden ze niet ingezet als kracht.

Wat vraagt dit van professionals?

Of je nu werkt in de zorg, het onderwijs of de kinderopvang: werken in een diverse omgeving vraagt iets van iedereen. Het vraagt:

• bewustwording van je eigen perspectief
• openheid naar andere manieren van denken en doen
• vaardigheden om met verschillen om te gaan
• het kunnen voeren van lastige of schurende gesprekken

Dat is niet altijd makkelijk, maar wel essentieel voor goede samenwerking.

Wat betekent dit in jouw sector?

Diversiteit en inclusie krijgen in elke sector een eigen invulling: