ga('send', 'pageview');

Sanmao: de avonturier uit de jaren ’70 die China’s jeugd aan het reizen krijgt

okt 09, 2018
Karien Verhappen

Geschreven door: Danny Nobel

Als je in de tweede helft van de vorige eeuw in China opgroeide, dan leefde je in een land in isolatie. Tot de politiek-economische hervormingen van eind jaren ’70 was voor de gewone bevolking direct contact met het buitenland ondenkbaar. Zelfs nieuws uit het buitenland kwam maar mondjesmaat en gefilterd binnen. Dat veranderde langzaam in de jaren ’80, maar ook toen was het buitenland voor velen nog altijd ver en eng. En, zoals met zoveel verboden vruchten, ook heel aanlokkelijk. Toen was daar Sanmao…

Sanmao

Bron foto: El Pais


De schrijfster die Aziatische jongeren tot reizen inspireert

Deze Taiwanese Sanmao (三毛) schreef het boek The stories of the Sahara (撒哈拉的故事). Het werk gaat over haar leven in de West-Sahara, waar ze in de jaren ’70 een aantal jaar woonde. Haar meeslepende verslag vol exotiek en avontuur werd opslag een bestseller en zijzelf een waar fenomeen. Haar tragische dood in 1991 droeg verder bij aan haar status. Tot op heden is Sanmao voor vele Aziatische vrouwen de reden om meer van de wereld te gaan zien.

Sanmao: haar weg in en over de wereld

Sanmao werd in 1943 geboren als Chen Mao Ping in Chongqing op het vasteland van China. Op haar zesde verhuisde ze met haar ouders naar Taiwan. Door deze verhuizing groeide ze op in de relatieve vrijheid van Taiwan en was ze in de gelegenheid om op haar 20e naar Spanje te trekken om daar te studeren aan de universiteit van Madrid. Later woonde ze nog een tijdje in Duitsland, waar ze Duits studeerde. Hierna keerde ze terug naar Taiwan, maar door haar jaren in Europa kon ze haar draai daar niet meer vinden. Op haar 26e vertrok ze opnieuw naar Madrid om daar Engels te geven op een basisschool. Ze werd verliefd op de Spaanse Jose, met wie ze uiteindelijk in 1973 trouwt. Door het werk van Jose wonen Sanmao en hij in de jaren ’70 op verschillende plekken in Spanje en belanden ze uiteindelijk in de Westelijke Sahara, die toen nog onder Spaans bestuur was.

Het ‘alledaagse’ leven van een Chinese in de Sahara

Over haar jaren in een afgelegen nederzetting in de Sahara schrijft ze uiteindelijk haar bekendste en meest invloedrijke boek, The stories of the Sahara. Deze collectie van korte verhalen geeft een grappig, maar vaak intens beeld van haar niet zo alledaagse dagelijkse leven als Chinese vrouw in een afgelegen woestijndorp in de jaren ’70. Afgezonderd in een kaal niemandsland loopt ze keer op keer tegen bijna onoverbrugbare cultuurverschillen op met haar man en de lokale bevolking. Maar door haar open houding, bijna kinderlijke verwondering en sociaal vermogen, lukt het haar steeds om elk probleem te overwinnen en bouwt ze uiteindelijk een heel aardig bestaan op. Midden in de woestijn.

De avonturier: een bedreiging of een belofte?

The stories of the Sahara verschijnt in 1976 eerst in Taiwan en later in de jaren ’80 in China. Zeker in China is de kosmopolitische jonge vrouw die schrijft over haar avonturen in het buitenland niet onomstreden. Ze zou jonge meisjes ‘misleiden’ en een losgeslagen leven propageren. Maar op heel veel jonge meisjes (en jongens!) die voelen dat er meer is in de wereld dan het leven dat ze kennen, die zich ergens niet voelen passen in het strakke Chinese keurslijf en meer willen dan het pad dat al voor hun uitgestippeld ligt, is Sanmao hèt voorbeeld dat het ook anders kan.

Haar tragische einde: met vraagtekens, zonder punt

Sanmao zou dit jaar 75 zijn geworden, maar dat heeft niet zo mogen zijn. In 1979 raakte ze in zware depressie nadat haar man Jose omkwam bij een auto-ongeluk in Las Palmas waar de twee toen woonden. Ze keerde terug naar Taiwan en legde zich volledig toe op het schrijven van reisverhalen en filmscripts. In 1991 pleegde zelfmoord. De reden is nooit helemaal duidelijk geworden. Was het omdat het verdriet om Jose de kop op stak of omdat ze naast een bekende filmprijs greep? Zoals vaker het geval is, droeg de tragiek van haar latere leven alleen maar bij aan Sanmao’s populariteit als vrije geest en lichtend voorbeeld.

Sanmao’s oude reisverhalen zijn actueler dan ooit

Tot op de dag van vandaag zijn de reisverhalen van Sanmao een inspiratie voor veel Chinese jongeren om de wereld in te trekken. En hoewel ze tot voor kort nog vrij onbekend was in het Westen, is ook dat aan het veranderen. In Spanje vind je nu op verschillende plekken Sanmao-routes langs plekken waar ze in de jaren ’70 woonde en waar ze over schreef. Haar boek wordt op dit moment in het Engels vertaald en verschijnt in 2019 bij de Amerikaanse uitgever Bloomsbury. Zet jij ‘m ook alvast op je ‘boekenlijst’?

 

Geschreven door: Danny Nobel