GlobaliseringInterculturele inspiratie

Pluk van de Petteflet op reis naar… China!

By 2018-10-02 No Comments

Vandaag start de Kinderboekenweek! Een mooi moment om te vertellen over de recent uitgekomen Chinese vertaling van Pluk van de Petteflet. Wij weten namelijk wie deze eervolle taak heeft volbracht…: Jacklyn Jiang (vertaalster en docente Nederlands aan de Communications University of China). Ze kwam bij ons langs op kantoor en we konden het niet laten haar een paar prangende vragen te stellen. ‘Hoe vertaal je grapjes? En namen? Vertalen lijkt soms eenvoudig, maar in taal ligt een hoop cultuur verborgen. Hoe ga je daar mee om?’

Annie M.G. Schmidt: de koningin van de woordgrap

Wie kent hem niet: het door Annie M.G. Schmidt gecreëerde karakter Pluk van de Petteflet. Wie door zijn of haar ouders, opa’s en oma’s of tantes en ooms is voorgelezen, is ongetwijfeld met Pluk opgegroeid. Net als met de andere karakters van Annie M.G. Schmidt, zoals mevrouw Helderder, Otje, Jip en Janneke, Floddertje en Jorrie en Snorrie. Veel namen, niet alleen die van de karakters zelf, maar ook van plaatsen en winkels bijvoorbeeld, hebben een grappige en betekenisvolle lading. Hoe vertaal je die namen en woordgrapjes nu naar het Chinees?

Vertalen zonder verlies van betekenis

Jacklyn Jiang: ‘Je kunt namen fonetisch vertalen, maar ik probeer ze zo te vertalen dat ze hun betekenis houden. Zo heb ik mevrouw Helderder bijvoorbeeld mevrouw Schoon Schoon (净一净太太) genoemd. Het stukje -der in ‘Helderder’ kon ik niet vertalen. Ook de lading van woordgrapjes probeer ik zo goed mogelijk te vertalen, maar soms gaat er iets verloren. Zo heb je bij Pluk van Petteflet het karakter de heen- en weerwolf, die het pontje op en neer vaart. Het was niet mogelijk om dit karakter een naam te geven die precies dezelfde dubbele lading heeft als in het Nederlands.’

Het uiterste vragen van je creativiteit  

Om die lading in tekst te vertalen, moet je een beroep doen op je creativiteit. Jacklyn: ‘Soms ga ik dan even weg, iets anders doen. En dan komt het later binnenvallen.’ Tegelijkertijd is het je taak zo dicht mogelijk bij de originele tekst te blijven. Hoe ver ga je in het verduidelijken van een tekst? Jacklyn: ‘In een Jip en Janneke boek werd eens de locatie De Bijenkorf genoemd. Daar heb ik bijvoorbeeld winkelcentrum De Bijenkorf van gemaakt, zodat het voor de Chinese lezer duidelijk is dat het om een winkel gaat. Maar als bijvoorbeeld Sinterklaas erin voorkomt, dan laat ik dat gewoon zo staan.’

‘Mijn taak is vertalen’

Jacklyn: ‘Het is mijn taak te vertalen. Als een stukje weggelaten moet worden omdat het niet te begrijpen is, dan is dat aan de uitgever.’ Maar teveel weglaten betekent soms ook teveel verliezen. ‘Ik heb voor de Chinese vertaling van het kinderboek ‘De grote kleine kapitein’ van Paul Biegel de Engelse vertaling gebruikt ter inspiratie. Daarin werden veel dingen weggelaten, omdat ze moeilijk te vertalen waren. Maar van het boek werd een serie gemaakt en de weggelaten informatie uit het eerste boek was belangrijk voor de volgende boeken. Ik denk dat er daarom nog geen vertaling van het tweede deel is gekomen, want dat sluit nu niet goed meer aan.’

Kinderboeken als favoriet

Jacklyn vertaalt naast kinderboeken ook boeken voor volwassenen (waaronder ook Anne Frank, waarover ze in dit interview van het NRC vertelt). Jacklyn: ‘Ik heb weleens gehad dat het in een boek Koninginnedag was, maar dit werd niet letterlijk benoemd. Dan moet je wel even nadenken hoe je dat duidelijk maakt zonder dat je een uitleg geeft. Je kunt dan ook een voetnoot plaatsen, maar ik doe dat liever niet. En zeker niet in een kinderboek.’ En kinderboeken vindt Jacklyn het leukste. Het volgende kinderboek dat Jacklyn gaat vertalen? ‘De opvolger van Bibi’s bijzondere beestenboek.’

Het enthousiasme voor de Chinese vertaling van Pluk van de Petteflet is groot hebben we gemerkt! Wil jij ook een exemplaar? Mail ons dan, misschien kunnen we je eraan helpen!

Meer over Jacklyn Jiang

Jacklyn Jiang, geboren en getogen in China, studeerde Nederlands aan de Universiteit van Leiden. Naast vertaalster is ze ook het hoofd van de Nederlandse afdeling van de Communication University of China in Beijing (CUC), waar ze ook Nederlandse les geeft. In haar rol als docente aan de CUC heeft ze al meerdere groepen Nederlandse scholieren van ons ontvangen. Voor korte bezoeken en rondleidingen, maar ook voor een stageproject van een week waarin leerlingen van het Segbroek college uit Den Haag een week lang Nederlandse les gaven op de universiteit in Beijing.