ChinaInterculturele vaardigheden

“Nederlanders met Aziatische roots moeten beter gepresenteerd worden”

By 2020-02-20 No Comments

Wereldwijd heeft de uitbraak van het coronavirus gezorgd voor een toename in het stigmatiseren en discrimineren van Aziaten. Ook in Nederland hebben Aziatische Nederlanders er last van, zo schreven we eerder in dit blog. We spreken Hui-Hui Pan, oprichter van het Pan Asian Collective, over discriminatie, de rol van de media, de verantwoordelijkheid van de politiek en de grens tussen grappen en discriminatie en racisme. 

In de media zien we voorbeelden van hoe het coronavirus discriminatie van Chinezen en Aziaten aanwakkert. Welke voorbeelden ben jij tegengekomen? En wat doen deze met je?

“Het nare aan de situatie is dat men het coronavirus, dat 9.000 km verderop is uitgebroken, koppelt aan mensen die hier in Nederland wonen, werken en leven. Zonder dat deze mensen ooit in China komen of daar een sterke band mee hebben. Mijn nichtje, net 21, kwam twee weken geleden verbijsterd en boos binnengestormd: een meisje van een jaar of twaalf schrok van haar, rende keihard weg en schreeuwde ‘coronavirus’. Bij een van mijn events heb ik ook een afzegging gehad van iemand met griep. Diegene wilde niet dat anderen bang zouden zijn voor haar omdat ze ‘Chinees’ is. Kinderen van een vriendin van mij zijn door teamgenoten op het sportveld uitgescholden. Afgelopen weekend vertelde een Chinese moeder me dat haar zoontje van acht door klasgenootjes in elkaar geslagen is. Zelf ben ik heel bewust harder Nederlands gaan praten, zodat men maar hoort dat ik Nederlands ben. Omdat ik kleine kinderen heb, de oudste is net vijf en de jongste nog geen één, vind ik dit alles verschrikkelijk. Hele doemscenario’s van mijn eigen verleden en wat dit met je doet als kind komen naar boven.”

Hoe komt het volgens jou dat de uitbraak van een virus tot discriminatie van een hele bevolkingsgroep kan leiden?  En zou dat met iedere bevolkingsgroep kunnen gebeuren?

“Dit virus, in tegenstelling tot andere virussen als H1N1, SARS, Ebola en MERS, allen veel dodelijker, is door de media vaak het Chinavirus genoemd. Door deze ‘framing’ zijn er relaties gesuggereerd tussen het virus en China zelf. Dit brengt een bepaald beeld van China en daarmee indirect ook een beeld van haar mensen. Weet je, het probleem hier in Nederland is meerzijdig. Men kent ‘de Chinese gemeenschap’ niet en denkt dat het gaat om een homogene gemeenschap. En men ziet weinig mensen met Aziatische roots gerepresenteerd in publieke functies en in de media. Het beeld dat van ons bestaat is dat we hard werken, en dan met name bij de afhaalchinees. De vorige generatie maakte over dit stereotype beeld geen ophef, waardoor nu veel mensen letterlijk denken ‘het zijn maar Chinezen, dus het kan wel’. Maar de tijden zijn veranderd, alleen verandert het racisme niet mee. Ik denk dat veel bevolkingsgroepen te maken hebben met racisme. Maar Aziaten zijn een gemakkelijk target, want zij vechten niet terug. Tot op heden dan.”

In een interview met de NOS noemde je dat Chinezen nu steeds vaker tegen pesterijen en discriminatie ingaan. Dat zie je nu ook gebeuren met bijvoorbeeld #jenesuispasunvirus. 

“Dankzij social media is het geluid tweezijdig. Enerzijds is het door de anonimiteit veel gemakkelijker om discriminerend of racistisch te zijn. Tegelijkertijd is het tegengeluid ook duidelijker te horen.”  

 Je bent één van de initiatiefnemers van de petitie ‘Wij zijn geen virussen!’. Was de uitzending van Radio 10 de directe aanleiding tot het starten van de petitie? 

“Ja, de uitzending van Radio 10 was de aanleiding. Ik was totaal verbijsterd! Hoe kunnen mensen anno 2020 nog zo gevoelloos en kwetsend zijn? Er wonen hier ook veel mensen met familie in China die nu in onzekerheid leeft.”

Met de petitie vragen jullie de media en politiek verantwoordelijkheid te nemen. Hoe kunnen ze die verantwoordelijkheid invullen?

“Van de media hoop ik dat ze intern onderzoeken of ze die verantwoordelijkheid blijven nemen. En dat ze vragen durven te stellen en verschillende perspectieven en kanten durven laten zien. Ook de menselijke. Van de politiek hoop ik dat ze dit topic serieus nemen en hun beleid willen verbeteren en vernieuwen. Racisme is een maatschappelijk probleem.”

Minister Bruins heeft zich uitgesproken en een oproep gedaan aan iedereen om tegen discriminatie omtrent het coronavirus op te staan. Hoe belangrijk is dat?

“Dit is heel belangrijk voor het creëren van bewustzijn. Natuurlijk, artikel 1 van de grondwet  geeft hetzelfde aan. Toch is het noodzakelijk om het ook op deze manier te benoemen, want Nederland is zich niet bewust van het feit dat discriminatie, vooroordelen en racisme gewoon is onder mensen met een Aziatische uiterlijk.”

De radio dj heeft inmiddels zijn excuses aangeboden en noemde wat hij deed ‘fout’. Heeft hij nog iets meer gezegd over wat dat ‘fout’ dan betekent? 

“In zijn tweede excuses is hij er veel meer op ingegaan. Daarin zei hij dat hij begreep wat het met mensen doet. Deze excuses waren veel oprechter dan de eerste excuses waarin hij zich verschool achter het argument ‘satire’.”

Het lied is, hoe kwetsend ook, wellicht bedoeld als grap. De grens tussen grappen maken en stigmatiseren, kwetsen en discrimineren blijft een moeilijke. Waar ligt de grens volgens jou? 

“Een grap is bedoeld om mensen aan het lachen te maken. Als degene over wie de grap wordt gemaakt niet lacht, kan het betekenen dat het kwetsend is. Het lied gaat ver over die grens heen. In het Dagblad van het Noorden stond een vergelijking die men hier in Nederland ook niet grappig zou vinden. Wat als het liedje zou gaan over MH17,  het neergehaalde vliegtuig? Er wordt vergeten dat vele mensen hier in onzekerheid leven over hun vrienden en familie in China. Links of rechtsom, daar kost het virus elke dag mensenlevens, hier niet.”

Op je linkedin profiel schrijf je ‘the right communication can make a difference’. Als je dat koppelt aan de problematiek rondom discriminatie van Chinezen en Aziaten: hoe kan de juiste communicatie het verschil maken? 

“Vanuit de media wordt in het kader van discriminatie en racisme, maar ook in het algemeen, weinig aandacht besteed aan Chinezen en Aziaten. Er wordt zo nu en dan over gesproken, het topic bestaat al sinds ‘onze’ komst, maar het krijgt nooit echt aandacht. In mijn ogen is ‘juiste communicatie’ een manier van communiceren waarmee je mensen triggert verder te denken en hen verschillende perspectieven laat zien. We zullen met zijn allen veel meer mediawijs moeten worden.”

Het is nu 2020. Wanneer is discriminatie van Chinezen, en breder, Aziaten, ‘opgelost’? 

“Het liefst zo snel mogelijk natuurlijk, maar ik denk dat we hiervoor nog zeker tien jaar nodig hebben. Dat heeft te maken met die representatie en beeldvorming. In het dagelijks beeld op televisie en in films zijn Aziaten ondergerepresenteerd, waardoor het beeld dat Aziatische Nederlanders ook gewoon Nederlanders zijn niet in ons geheugen is gegrift. Wij zien onszelf nog steeds gerepresenteerd als typetjes en stereotypen, nooit als onszelf. Pas als ook de groep met Aziatische roots beter vertegenwoordigd is in alle lagen van de bevolking, en men ons als ‘gelijke’ beschouwd, is denk ik het probleem opgelost. Maar dit geldt natuurlijk niet alleen voor ons. Het geldt voor elke andere groep die niet als vol wordt aangezien.”