ChinaGlobaliseringInterculturele inspiratieInternationaliseringProfessionalisering

Internationaliseringspijn: niet negeren, maar juist bediscussiëren

By 2019-06-24 No Comments

Onze themadag genaamd ‘internationaliseringspijn’ op 14 juni verliep relatief pijnloos. Sterker nog; er hing niet alleen een goede sfeer, het aanwezige internationaliseringsleed werd zelfs bestreden met een constructief wederwoord. De middag kenmerkte zich door levendig debat met steekhoudende argumenten die niet zelden door het publiek ingebracht werden. Daar zaten natuurlijk ook degenen die zich dagelijks bezighouden met het vormgeven en uitwerken van ‘internationalisering’; bijvoorbeeld op scholen, bij de overheid en in het bedrijfsleven.

Internationalisering: waar gaat dat nu over?

Maar wat is internationalisering dan eigenlijk? Als we de themamiddag als graadmeter nemen dan denken we aan uitwisselingen, buitenlandse studenten in Nederland en andersom, of het al dan niet hanteren van één of meer niet-Nederlandse talen op school en de universiteit. Internationalisering werkt kloof-overbruggend, maar in welke gevallen ook kloof-verwijdend? Internationalisering werkt blikverruimend, maar houden we wel zeggenschap over waar de informatie vandaan komt? Internationalisering blijkt een ongrijpbaar, maar evenzogoed onmisbaar concept binnen het Nederlandse onderwijs. Daarom vatten we de koe bij de horens en stelden we ons kwetsbaar op. We stelden de lijm die alle aanwezigen bij elkaar hield ter discussie; is internationalisering eigenlijk wel constructief en effectief?

Confucius Classrooms en de invloed van de Chinese staat: hoe blijf je onafhankelijk?

De middag begon met een paneldiscussie waarin voorstanders, kenners en afnemers van de omstreden Confucius Classrooms zich moesten laten gelden in gesprek met China-deskundige Fred Sengers. Hoofdvraag van de discussie: staat geld aannemen gelijk aan verminderde onafhankelijkheid en regelrechte beïnvloeding van het Nederlandse onderwijs, vooral waar het inmenging China betreft? Praktijkdeskundigen Gwendolyn Tates en Tomas Oudejans zeiden hier geen last van te hebben. Documentairemaker Jacco Versluis (Xi, Xi wat jij niet ziet) bleef echter kritisch. Volgens hem kleven er morele bezwaren aan het aannemen van gelden uit autoritaire regimes. Feit blijft dat Nederlandse scholen gesponsord worden met Chinees geld. En op z’n minst moet er binnen én buiten scholen dialoog gevoerd worden over wat dit voor gevolgen heeft en hoe we hier mee om moeten gaan. Het panel kwam er niet uit, maar gaf ons voldoende stof tot nadenken.

Ik laat mij niet de les voorschrijven. Ik ben kritisch en kies mijn eigen boeken - Gwendolyn Tates, docente Chinees

Bij het maken van de documentaire stelde ik mezelf de vraag waarom de Chinese overheid jaar in jaar uit geld geeft aan het Nederlandse onderwijs. Dat is niet voor niets. De Chinese overheid wil de publieke opinie in binnen- en buitenland sturen - Jacco Versluis, journalist bij Human

Of je het geld van de Confucius Instituten aanneemt staat in het verlengde van de principiële vraag: hoe ga je als school met een derde geldstroom om? - Tomas Oudejans, rector Theresialyceum

Verengelsing: zorgt het voor inclusiviteit of uitsluiting?

Pieter Hettema nam het stokje over van Fred Sengers voor een levendig debat over de verengelsing van de Nederlandse universiteiten met Volkskrantcolumnist René Cuperus (auteur van de column ‘Leve de verengelsing!’) en liefhebber van de Nederlandse taal Danny Nobel. Een terugkerend thema van dit debat was het dubbelzinnige karakter van inclusiviteit; spelen we met toenemende verengelsing effectief in op de vraag vanuit de internationale onderzoeksgemeenschap (m.a.w., geven we studenten de kans op betere aansluiting bij deze verengelste instituten), of verspelen we onze internationale kansen doordat de kwaliteit van het onderwijs achteruit holt zodra studenten niet de kans krijgen in hun moedertaal te leren? Of: zorgt verengelsing voor vermeerderde inclusiviteit voor buitenlandse studenten of betekent het uitsluiting van een groep studenten (en leraren!) die het niveau niet bij kan benen?

Heb je het over verengelsing, dan zijn het niet de studenten zelf die protesteren. Terwijl het wel om hun onderwijs gaat - René Cuperus, Volkskrantcolumnist

De vraag is of je altijd moet doen wat studenten zelf 'leuk' vinden. Daarnaast kan verengelsing zorgen voor kwaliteitsvermindering doordat docenten doceren wat ze in het Engels kunnen zeggen in plaats van wat ze weten. - Danny Nobel

Visie op internationalisering & internationaliseren met behoud van je identiteit

Tijdens de workshopronde gingen de aanwezigen aan de slag met internationaliseren. Zo werd er gewerkt aan een ‘integrale visie op internationalisering’ in de workshop van Margriet Dijkstra. Hierin werd gebruik gemaakt van het Wereldwiel. Rosanne Severs werkte samen met deelnemers aan manieren om te ‘internationaliseren en je identiteit te behouden’ en maakte gebruik van ‘identity mapping’. Waren deze sessies pleisters op de wond of mosterd na de maaltijd? Ze sloten in ieder geval naadloos aan op alles wat er besproken was door de middag heen, wat tot levendige discussies leidde.

De kern: leerlingen en studenten de kans bieden andere perspectieven te leren kennen

Het slotwoord was aan Alex Krijger, die ons weer terugbracht bij het onderliggende (en bij tijd en wijle ondergesneeuwde) onderwerp van de discussies: de leerlingen en studenten. Krijger riep iedereen op niet te vergeten dat het juist de onderwijsgenieters van Nederland zijn waarvoor een kritische en onderzoekende rol is weggelegd. Bied studenten van alle niveaus en leeftijden de mogelijkheid om verschillende en internationale perspectieven tot zich te nemen en de ruimte om zelf te oordelen over de mogelijke implicaties ervan. Dagvoorzitter Pieter Hettema zag in dit advies ook nog een andere kans. Een kans om internationalisering in het onderwijs op gezonde wijze te laten ontplooien. Hij zei: ‘Internationaliseringspijn is een spiegel die wel onszelf voorhouden’. Met deze spiegel kunnen we onderzoeken waar de knelpunten liggen en hier verder op inspelen. Internationaliseren gaat dus in grote mate over ‘in staat stellen’ en daarop kunnen reflecteren, wat ons terug brengt bij de discussie over inclusiviteit. Wat het ons leert is misschien wel dat effectieve internationalisering altijd veranderlijk is en dat we daarom te allen tijde de discussie erover moeten blijven voeren.

De discussie over China is geharnasd: het gaat om goed of slecht. Het is belangrijk om daar, door middel van ervaringen, meer context aan te geven - Alex Krijger, Krijger & Partners

Toen ik naar China ging leerde ik heel veel over mezelf. Ik dacht dat ik het allemaal wel wist, maar in China moest ik een heel andere Michiel in mezelf opwekken. Bij terugkomst had ik een reverse culture shock: in Nederland waren de grote thema's uit China ineens geen onderdeel meer van mijn leven - Michiel Ebbing, Kicking Cultures