ga('send', 'pageview');

Dit is hoe een uitwisseling je culturele zelfbewustzijn vergroot

nov 29, 2018
Karien Verhappen

Auteur: Julius Schrijvers

Had je mij voorafgaand aan mijn eigen China avonturen gevraagd: ‘hoe zou je jezelf typeren?’, dan zou ‘Nederlander’ niet snel op dat lijstje verschenen zijn. Nu ben ik daar niet meer zo zeker van; in China was ik opeens meer ‘Hollander’ dan ik me had kunnen inbeelden van tevoren. Wat ik maar wil zeggen is: tijdens een uitwisseling naar China, wat ik zelf ook heb gedaan, leer je niet alleen over het leven dáár. Een minstens even groot gewin is het versterkte vermogen om je eigen leven en leefomgeving te bestuderen en begrijpen: je culturele zelfbewustzijn. 

Het culturele zelfbewustzijn vergroten 

Dit ‘culturele zelfbewustzijn’ komt tot stand in een confrontatie met de sterke contrasten die je ervaart tijdens een uitwisselingsperiode. Vanuit het vliegtuig, hop het gastgezin in. Een paar van de ideeën die je had over China worden bevestigd, andere culturele kenmerken blijken complexer dan je dacht. Zo’n gelaagdheid van alles wat je ervaart op een uitwisseling zet je aan het denken: hoe zit dat eigenlijk met mijn leven en ‘de cultuur’ in Nederland?

Het leren verdiepen met de juiste vragen 

Dit proces doet zich bij verschillende leerlingen, op verschillende niveaus voor; aan ons de taak om het te voeden door de juiste vragen te stellen. Na de derde dag al ‘zat van al die rijst’? Hoe vaak per dag eet je zelf brood in Nederland? Vervelend dat je gastouders geen Engels spreken, maar heb je al gevraagd of zij überhaupt Engels hebben gehad op school? De opa en oma van je buddy spreken wél een woordje Russisch; hoe zou dat komen? Welke talen spreken jouw vader, moeder, opa, en oma eigenlijk? Waarom?

Met nieuwe ogen kijken, ook naar jezelf

Terug in Nederland is al het eigene ze iets vreemder geworden. Een goed voor- en na-traject helpt leerlingen hun praktijkervaringen om te zetten in duurzame leerervaringen. Veel mensen eten inderdaad wel erg vaak brood. Maar is dat nou wat Nederland definieert?  Met nieuwe inzichten wordt het niet per se makkelijker om ‘cultuur’ te definiëren, maar zijn leerlingen wél beter in staat kritische vragen te stellen—of begrip op te brengen—wanneer ze geconfronteerd worden met andere manieren van zijn. Ook kunnen ze met nieuwe ogen kijken naar hun eigen identiteit en ‘Nederlandse’ culturele kenmerken; zo leren ze tijdens een uitwisseling net zo veel over henzelf, als over de ander.