Uitwisseling

4 situaties die een docent tegen kan komen tijdens een uitwisseling

By 2019-01-22 No Comments

Op uitwisseling naar China: je hebt je leerlingen in het gareel en hun leerdoelen hebben in je voorbereiding centraal gestaan. Maar heb je er ook al over nagedacht wat je als leraar voor de kiezen krijgt? Of hoe je zelf zoveel mogelijk uit de uitwisseling haalt? Zie hier een aantal typische voorbeelden van wat docenten meemaken wanneer ze met leerlingen naar China gaan. Voorbeelden die je inzicht geven in wat je te wachten staat op de Chinese school, zodat ook jij het beste kan halen uit deze bijzondere buitenlandervaring.

1. Een zaal vol 

Een gastles Nederlandse cultuur geef je voor een bescheiden klasje leerlingen, toch? Een Nederlandse leraar kwam eens voor een grote verrassing te staan toen hij tijdens de uitwisseling in China een vol auditorium met zeker honderd leerlingen en een groep leraren aantrof. Dat soort aantallen, en de vaak autoritaire manier van lesgeven in China, frustreerde zijn interactieve lesmethode behoorlijk. Hoe krijg je je publiek dan nog mee? Zijn eerste vragen leken aan dovemansoren gericht. Al snel kreeg hij echter door dat je in deze setting leerlingen beter persoonlijk aan kunt spreken; hierdoor kwam de discussie tóch nog van de grond. De les werd bezegeld met een staande ovatie.

Als je lessen voorbereidt zul je in China met andere factoren rekening moeten houden dan in de Nederlandse les. Weet jij al hoe je de leerlingen kan  betrekken in jouw verhaal?

2. ‘Doe gewoon ff chill’

Waar het normaal mevrouw of meneer is, experimenteren leerlingen tijdens de uitwisseling soms met een persoonlijkere aanpak richting leraren. Af en toe glipt er een voornaam door. Of je hoort een onwennige ‘je’ wanneer een leerling vraagt wat de leraar gedaan heeft die dag. Begrijpelijk, want samen op reis is een stuk persoonlijker dan twee uur les in de week. Het werd anders toen een leerling aangesproken werd op haar gedrag en reageerde met een ‘Ah joh, doe gewoon ff chill!’.

Van persoonlijk en meegaand tot streng en afstandelijk; het is een spectrum waar veel leraren zich overheen bewegen tijdens een uitwisseling. Het kan nuttig zijn om van tevoren vast te stellen wat je acceptabel vindt. En na te denken over hoe je een verdieping in persoonlijke relaties met je leerlingen krijgt zonder daarbij het nodige overwicht te verliezen.

3. ‘Die docent met die boom’

De les van een dolenthousiaste Chinese muzieklerares gaf mij aanleiding om te reflecteren op leermomenten rondom interculturele vaardigheden. Na 30 minuten les te hebben gegeven over Chinese muziekstijlen bleek de docente nog minstens zoveel tijd ingepland te hebben voor een eigenzinnige welkomstceremonie. Samen met de Nederlandse groep verpotte ze op de vloer van het muzieklokaal een boom. Iedere leerling móest een schepje aarde uit de plastic boodschappentas bijdragen aan het verpotten van de boom, die symbool stond voor een langdurige en vruchtbare samenwerking tussen de scholen. Daarna ging iedereen nog één voor één op de foto. En hebben we misschien ook nog tijd voor een groepsfoto? De leerlingen hadden het nog lang over deze lerares; ‘die met die boom’.

Interculturele vaardigheden doe je natuurlijk niet alleen op tijdens geplande ‘educatief verantwoorde’ momenten, maar ook tijdens spontane ontmoetingen of onverwachte boomplantceremonies. Wees je bewust van deze waardevolle momenten en reflecteer er samen op om ze een extra verdiepingsslag te geven.

4. En jij als leraar

Niet alleen voor leerlingen is een uitwisseling een oefening in intercultureel contact. Ook als begeleider moet je tijdens een uitwisseling wennen aan een compleet andere werkomgeving en veranderende omstandigheden. Het contact met Chinese collega’s kan soms stroef verlopen vanwege het grote verschil in communicatiestijlen en uiteenlopende verwachtingen. Daarbij vergeten we nog wel eens dat de basis voor goede communicatie ligt in elkaar beter leren kennen. Het cliché dat er in China éérst goed gegeten moet worden voordat je zaken doet, is in deze context zeker van toepassing. Als je geen vriendschappelijke basis legt, dan komen tijdens een uitwisseling professionele doelstellingen ook minder goed uit de verf.  Vergeet in de voorbereidingen dus niet om aandacht te besteden aan je eigen interculturele vaardigheden en bewustzijn. Uitwisselingen tussen China en Nederland zijn een uitdaging voor alle betrokkenen; een gedegen voorbereiding helpt ook jou als leraar om er het meeste uit te halen.